Verruiming bestemmingsplan voor de fusie
De raad van de voormalige gemeente Beemster wilde (nog voor de fusie van deze gemeente met de gemeente Purmerend) per 1 januari 2022 het bestemmingsplan voor het buitengebied van De Beemster actualiseren. Daarin zouden bedrijven meer de ruimte moeten krijgen in dit werelderfgoed volgens de raad. SBW en de Stichtingen Beemstergroen en Nekkerzoom waren het daarmee niet eens. Zij vonden dat de unieke waarden van De Beemster onvoldoende waren beschermd door een gebrek aan glasheldere regels en spraken daarover in tijdens de raadscommissie op 21 september 2021. Dit was helaas tevergeefs. De gemeenteraad wilde niet luisteren en stelde het bestemmingsplan vast op 26 oktober 2021.
Eerste beroep
SBW en de twee andere stichtingen waren het niet eens met het besluit van de gemeenteraad en zijn daarvan in beroep gegaan bij de Raad van State. De rechter was het, op een enkel punt na, volledig eens met de stichtingen. Zij oordeelde dat duidelijke regels inderdaad ontbreken voor de bescherming van de typische kenmerken van het Beemstererf in het bestemmingsplan. De Raad van State gaf aan de raad van de gemeente Purmerend de opdracht vóór 1 september 2023 een duidelijke regeling op te nemen in het bestemmingsplan, ‘gericht op de instandhouding of versterking van de kernkwaliteiten van werelderfgoed Droogmakerij de Beemster en die uitsluitend voorziet in nieuwe activiteiten die deze kernkwaliteiten niet aantasten. ‘
Reparatieplan
De gemeenteraad van Purmerend stelde vervolgens in juni 2023 het zogeheten Reparatieplan vast. Ook dit plan bevatte volgens SBW te weinig waarborgen. De raad bleef maar hardnekkig betogen dat het voldoende zou zijn als kernkwaliteiten (voor een deel) in beleidsregels zijn uitgewerkt. Daarmee moet flexibel kunnen worden omgegaan. De stichtingen vonden dat veel meer in concrete planregels moest worden opgenomen en de zijn toen wederom in beroep gegaan bij de Raad van State. De hierboven genoemde opdracht van de Raad van State was simpelweg niet goed uitgevoerd.
Voorzieningenrechter
Verder zijn de stichtingen naar de voorzieningenrechter gestapt met het verzoek de vaststelling van het Reparatieplan op te schorten. Deze rechter oordeelde op 6 december 2023 dat er sprake was van een spoedeisend belang bij de gevraagde opschorting en dat er voldoende twijfel was of het hierboven genoemde Reparatieplan voldeed aan de opdracht van de Raad van State. Dat zou de Raad van State goed moeten bekijken in de bodemprocedure daarover.
Bodemprocedure Reparatieplan
In deze bodemprocedure werden de stichtingen door de Raad van State in de tussenuitspraak van 17 juni 2024 weer in het gelijk gesteld. De hoogste rechter (voor dit soort kwesties) gaf aan de gemeenteraad van Purmerend opnieuw de opdracht de kernkwaliteiten voor Beemstererven beter in het bestemmingsplan te borgen. De eerste reacties van enkele raadsleden op deze uitspraak lieten echter zien dat de gemeenteraad de Werelderfgoed-status nog altijd niet serieus neemt.
Herstelbesluit
De gemeenteraad stelde ter uitvoering van bovengenoemde tussenuitspraak op 28 november 2024 het zogeheten Herstelbesluit vast. Dit besluit schoot echter volgens SBW nog steeds op een aantal punten tekort, zodat het onvoldoende waarborgen bood voor bescherming van Beemstererven. De stichtingen werden door de rechter in de gelegenheid gesteld daartegen een zienswijze in te dienen. Zij hebben in de zienswijze aangegeven op welke punten het Herstelbesluit tekortschoot. De Raad van State was het daarmee voor een belangrijk deel eens en besloot in haar einduitspraak op 17 december 2025 zelf de planregels in het bestemmingplan vast te stellen.
De volledige einduitspraak kunt u hier lezen.
Toekomst
SBW is uiteraard blij met bovengenoemde uitspraken van de Raad van State. Dankzij haar jarenlange inzet is de bescherming verbeterd. Het is bijvoorbeeld niet meer mogelijk volgens de algemeen landelijke regels schuren of hokjes in voor- of zijtuinen te plaatsen.
Dat betekent helaas niet dat SBW kan stilzitten. De gemeente Purmerend werkt immers nog steeds mee aan plannen die de kernkwaliteiten van het UNESCO werelderfgoed De Beemster kunnen aantasten. Zij kan dat bijvoorbeeld doen door buitenplanse afwijkingen toe te staan of door het Omgevingsplan, zoals het bestemmingsplan sinds de invoering van de nieuwe Omgevingswet per 1 januari 2024 heet, te wijzigen. Bovendien zijn er nog steeds punten die in het huidige Omgevingsplan beter kunnen worden geregeld. Er blijft dus werk aan de winkel voor SBW!